ΓΓΚ (Αρχική) Οικονομικά Συμφέροντα των Καταναλωτών Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων

Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων

Εκτύπωση
 

ΥΠΕΡΧΡΕΩΣΗ

 

1.    ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

 Οι κυριότερες νομοθετικές ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση  της υπερχρέωσης είναι οι ακόλουθες:

Α) Νόμος 3869/2010 (ΦΕΚ Α’ 130) για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων 

 Ο νόμος 3869/2010 (ΦΕΚ Α’ 130), ο οποίος προέκυψε μετά από εκτενείς διαδικασίες διαβούλευσης, δίδει σε υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα, τα οποία δεν έχουν την εμπορική ιδιότητα, την προοπτική απεγκλωβισμού από την υπερχρέωση και τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν πλέον ένα νέο οικονομικό ξεκίνημα, απαλλαγμένα από μέρος ή ακόμη, υπό προϋποθέσεις, το σύνολο των οφειλών τους.

Ο νόμος 3869/2010 αρχικά τροποποιήθηκε με το άρθρο 85 του Ν.3996/2011, εν συνεχεία με τα άρθρα 11 επ. του νόμου 4161/2013 (ΦΕΚ Α' 143) και με τα άρθρα 1 έως 4 του Κεφαλαίου Α της υποπαραγράφου Α4 της παραγράφου Α΄ του Μέρους Β΄ του ν. 4336/2015 «Συνταξιοδοτικές διατάξεις – Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας Χρηματοδότησης» (ΦΕΚ Α΄ 94) και πρόσφατα με το άρθρο 14 του Κεφαλαίου Β του ν.4346/2015 «Επείγουσες ρυθμίσεις για την εφαρμογή της Συμφωνίας Δημοσιονομικών Στόχων και Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α' 152), καθώς με το άρθρο Τρίτο του ν. 4366/2016 (ΦΕΚ Α' 18).

Συγκεκριμένα, στις ρυθμίσεις του νόμου υπάγονται όλα τα φυσικά πρόσωπα που δε διαθέτουν πτωχευτική ικανότητα, δηλαδή, μισθωτοί, άνεργοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, και πρώην έμποροι που, κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης υπαγωγής έχουν χάσει την πτωχευτική ικανότητα και δεν τελούν υπό πτώχευση. Τα παραπάνω πρόσωπα πρέπει να τελούν σε γενική και μόνιμη αδυναμία εξυπηρέτησης των οφειλών τους.

Επιπλέον το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του νόμου ρυθμίζει και βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, τη Φορολογική Διοίκηση, τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α΄ και Β΄ βαθμού και τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης. Εξαιρούνται της ρύθμισης, οφειλές αιτία των οποίων είναι τυχόν αδίκημα οφειλόμενο σε δόλο, βαριά αμέλεια (αδικοπραξία) ή σε χρηματικές ποινές ή διοικητικά πρόστιμα. Συνεπώς, δεν είναι δυνατή η ρύθμιση οφειλών που προέρχονται από μη απόδοση Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) καθώς η μη απόδοσή τους αποτελεί αδίκημα.

Σχετικά Έγγραφα:

 

2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Ν. 3869/2010 ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΟΔΙΚΕΙΟΥ

 H διαδικασία του Ν.3869/2010, ως ισχύει κατόπιν τροποποιήσεώς του με το Ν. 4161/2013 και το Ν.4336/2015, ξεκινάει με την κατάθεση αίτησης από τον οφειλέτη στο γραμματέα του αρμόδιου δικαστηρίου, συνοδευόμενη από τα σχετικά έγγραφα.

Με την παραλαβή και πρωτοκόλληση της αίτησης και των εγγράφων, η γραμματεία του ειρηνοδικείου, προβαίνει το αργότερο εντός δύο (2) εργασίμων ημερών από την παραλαβή της στον τυπικό έλεγχο αυτής όσον αφορά την πληρότητα του περιεχόμενου της και των εγγράφων που τη συνοδεύουν και την καταβολή από τον αιτούντα κάθε τέλους που προβλέπεται από τη νομοθεσία για το παραδεκτό της συζήτησης της αίτησης.

Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν ελλείψεις ως προς το περιεχόμενο της αίτησης, τα συνοδευτικά αυτής έγγραφα ή την καταβολή των προβλεπόμενων τελών, η αίτηση εισάγεται προς προσδιορισμό δικασίμου. Σε περίπτωση που διαπιστώνονται ελλείψεις, καλείται ο οφειλέτης να τα προσκομίσει, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την υποβολή της αίτησης, ενώ σε περίπτωση παρέλευσης άπρακτης της προθεσμίας, η αίτηση τίθεται στο αρχείο και δεν προσδιορίζεται δικάσιμος.  Η ανωτέρω προθεσμία παρατείνεται μέχρι δύο (2) μήνες, εφόσον αυτό επιβάλλεται από τις συνθήκες και το είδος των στοιχείων που πρέπει να συμπληρωθούν.

Ως προς τη διαδικασία ισχύουν τα ακόλουθα:

α. Η δικάσιμος για τη συζήτηση της αίτησης ορίζεται εντός έξι (6) μηνών από την ημερομηνία ολοκλήρωσης της κατάθεσης της αίτησης.

β. Ο οφειλέτης πρέπει να επιδώσει αντίγραφο της αίτησης στους πιστωτές εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την ολοκλήρωση της κατάθεσης της αίτησης.

γ. Με την ολοκλήρωση της κατάθεσης της αίτησης προσδιορίζεται η ημέρα επικύρωσης, κατά την οποία είτε επικυρώνεται ο ενδεχόμενος προδικαστικός συμβιβασμός από τον Ειρηνοδίκη είτε συζητείται ενδεχόμενο αίτημα για την έκδοση προσωρινής διαταγής. Η ημερομηνία επικύρωσης προσδιορίζεται εντός δύο (2) μηνών από την ολοκλήρωση της κατάθεσης της αίτησης. Μέχρι την ημέρα της επικύρωσης απαγορεύεται η λήψη καταδιωκτικών μέτρων κατά του οφειλέτη.
δ. Αν την ημέρα επικύρωσης δεν επέλθει συμβιβασμός ο Ειρηνοδίκης αποφασίζει για την αναστολή των καταδιωκτικών μέτρων κατά του οφειλέτη, τη διατήρηση της πραγματικής και νομικής κατάστασης της περιουσίας του και το ύψος των μηνιαίων δόσεων που ο οφειλέτης υποχρεούται να καταβάλλει προς τους πιστωτές. Η χρονική ισχύς της ανωτέρω προσωρινής διαταγής δεν μπορεί να υπερβαίνει σε διάρκεια τους έξι (6) μήνες, συνυπολογιζόμενης και της περιόδου αναστολής άσκησης καταδιωκτικών μέτρων που ξεκινά από την ολοκλήρωση της κατάθεσης της αίτησης.

Από την ολοκλήρωση της κατάθεσης της αίτησης ο οφειλέτης υποχρεούται να προβαίνει συμμέτρως προς τους πιστωτές του σε μηνιαίες καταβολές με βάση την οικονομική κατάσταση του λαμβάνοντας υπόψη τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης του ιδίου και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του. Ομοίως, και ο Ειρηνοδίκης που προσδιορίζει κατά την ημέρα επικύρωσης τις οφειλόμενες μηνιαίες δόσεις λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα κάλυψης ευλόγων δαπανών διαβίωσης.

Ωστόσο, η ελάχιστη καταβολή δε μπορεί να είναι μικρότερη του 10% της τελευταίας ενήμερης δόσης με ελάχιστο συνολικό ποσό καταβολής τα 40 Ευρώ μηνιαίως. Απόκλιση από το ελάχιστο αυτό όριο είναι δυνατή μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ χρόνια ανεργία χωρίς υπαιτιότητα του οφειλέτη, σοβαρά προβλήματα υγείας, ανεπαρκές εισόδημα για την κάλυψη στοιχειωδών βιοτικών αναγκών του οφειλέτη).

Σε περίπτωση που ο οφειλέτης καθυστερεί υπαιτίως την καταβολή των δόσεων που ορίζονται από τον Ειρηνοδίκη με συνέπεια το συνολικό ύψος του ποσού σε καθυστέρηση να υπερβαίνει αθροιστικώς την αξία τριών μηνιαίων δόσεων, ο Ειρηνοδίκης ή το κατά περίπτωση αρμόδιο δικαστήριο διατάσσει την ανάκληση της προσωρινής διαταγής.

Μια σημαντική αλλαγή του Ν.4336/2015 είναι ότι προβλέπεται διαδικασία Ταχείας Διευθέτησης Μικροοφειλών (άρθρο 5α Ν.3869/2010, ως ισχύει). Η διάταξη αφορά υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα για τα οποία συντρέχουν σωρευτικά οι οριζόμενες από το νόμο προϋποθέσεις, κατά το χρόνο υποβολής αίτησης υπαγωγής. 

Σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4366/2016, δίνεται παράταση μέχρι τις 4 Μαΐου 2016 για τους οφειλέτες των οποίων η κύρια αίτηση εκκρεμούσε στις 19.8.2015, προκειμένου να υποβάλλουν στη γραμματεία του Δικαστηρίου, όπου τηρείται ο φάκελος της αιτήσεως τους, επικαιροποιημένα τα δικαιολογητικά τα οποία περιγράφονται στην ΚΥΑ 8986/2015.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 55  "Παράταση προθεσμίας προσκόμισης επικαιροποιημένων στοιχείων του άρθρου 4 του ν.3869/2010 (Α' 130)"   του ν.4384/2016 (Α' 78) "Αγροτικοί Συνεταιρισμοί, μορφές συλλογικής οργάνωσης του αγροτικού χώρου και άλλες διατάξεις", δίνεται εκ νέου παράταση μέχρι τις 30 Ιουνίου 2016 για τους οφειλέτες των οποίων η κύρια αίτηση εκκρεμούσε στις 19.8.2015, προκειμένου να υποβάλλουν στη γραμματεία του Δικαστηρίου, όπου τηρείται ο φάκελος της αιτήσεως τους, επικαιροποιημένα τα δικαιολογητικά τα οποία περιγράφονται στην ΚΥΑ 8986/2015. 

 

 

Σχετικά Έγγραφα: 

 

 α. Νόμος 4224/2013 για τη σύσταση Κυβερνητικού Συμβουλίου Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους και Ελληνικού Επενδυτικού Ταμείου Αξιοποίησης Περιουσίας του Δημοσίου

Με το άρθρο 1 του νόμου 4224/2013 (ΦΕΚ Α’ 288) συστήνεται το Κυβερνητικό Συμβούλιο Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο εισάγει και παρακολουθεί τις απαραίτητες δράσεις για την προώθηση δημιουργίας του μόνιμου μηχανισμού της επίλυσης του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους φυσικών, νομικών προσώπων και επιχειρήσεων.

Με το άρθρο 5 του Κεφαλαίου Β΄ του ν.4336/15 λαμβάνονται ειδικά μέτρα για την Υποστήριξη του έργου του ΚΥ.Σ.Δ.Ι.Χ με τη σύσταση Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους με αρμοδιότητα την οργάνωση πολιτικής ενημέρωσης και παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές – Δανειολήπτες και το συντονισμό του έργου όλων των συναρμόδιων φορέων.

Επιπλέον συστήνονται τριάντα (30) Κέντρα Ενημέρωσης Δανειοληπτών, ως Περιφερειακές Υπηρεσίες της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, με αρμοδιότητα την ενημέρωση των δανειοληπτών, καθώς και την παροχή οικονομικών και νομικών συμβουλών.   

β. Κώδικας Δεοντολογίας Τραπεζών του Ν. 4224/2013

Με τον ίδιο νόμο τέθηκε σε ισχύ, από 31.12.2014, ο Κώδικας Δεοντολογίας για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ιδιωτικών οφειλών
(ΦΕΚ Β’ 2289/2014).

Με απόφαση της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων της Τράπεζας της Ελλάδος (Συν. 195/1/29.07.2016, ΦΕΚ Β’ 2376), θεσπίστηκε η «Αναθεώρηση του Κώδικα Δεοντολογίας του Ν. 4224/2013», με τον οποίο καθιερώνονται  γενικές αρχές συμπεριφοράς τόσο για τα υπόχρεα ιδρύματα όσο και για τους δανειολήπτες, με στόχο την εξεύρεση λύσεων ρύθμισης ή οριστικού διακανονισμού οφειλών σε καθυστέρηση, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε δανειολήπτη.
Στον αναθεωρημένο Κώδικα Δεοντολογίας, μεταξύ άλλων, εξειδικεύεται περαιτέρω το πεδίο εφαρμογής του, διακρίνονται εμφανώς οι διαδικασίες που αφορούν φυσικά πρόσωπα, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τις λοιπές επιχειρήσεις, λαμβάνεται ειδική μέριμνα για κοινωνικά ευπαθείς ομάδες και περιλαμβάνονται ειδικές διατάξεις για περιπτώσεις δανείων με πολλαπλούς πιστωτές.

Οι διατάξεις του αναθεωρημένου Κώδικα Δεοντολογίας εφαρμόζονται από κάθε εποπτευόμενο ίδρυμα, το οποίο παρέχει πιστώσεις οποιασδήποτε μορφής στην Ελλάδα δυνάμει των σημείων 1 και 22 της παρ. 1 του άρθρου 3, της παρ. 2 του άρθρου 9 και των άρθρων 34, 36, 38, 41 και 43 του Ν. 4261/2014, συμπεριλαμβάνοντας τα υποκαταστήματα αλλοδαπών πιστωτικών ιδρυμάτων, τα χρηματοδοτικά ιδρύματα, κατά την έννοια του σημείου 22 της παρ. 1 του άρθρου 3 του Ν. 4261/2014 και τις Εταιρείες του άρθρου 1 του Ν. 4354/2015, όπως ισχύει.

Από τη θέση σε ισχύ της Αναθεώρησης του Κώδικα Δεοντολογίας, καταργείται η απόφαση της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων 116/1/25.8.2014 (ΦΕΚ Β΄ 2289), όπως ισχύει, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 99 του Ν. 4389/2016. Στο πλαίσιο αυτό, ως μέγιστη προθεσμία ανταπόκρισης του «συνεργάσιμου» δανειολήπτη παραμένει αυτή των 15 εργασίμων ημερών που περιλαμβάνεται στον οικείο ορισμό.

 

3. ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΩΝ

Με την ΚΥΑ 49214/2015 ανεστάλη από 21 Ιουλίου 2015 έως 31 Ιουλίου 2015 η διενέργεια κάθε πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης, ιδίως η διενέργεια πλειστηριασμών, κατασχέσεων, εξώσεων και προσωπικών κρατήσεων.

Με την ΚΥΑ 57382/2015 παρατάθηκε η ισχύς της ανωτέρω Υπουργικής Απόφασης έως την 31 Αυγούστου 2015.

Με την ΚΥΑ 57384/2015 παρατάθηκε η ισχύς της ανωτέρω Υπουργικής Απόφασης έως την 30 Σεπτεμβρίου 2015.

Με την ΚΥΑ 70905/2015 παρατάθηκε η ισχύς της ανωτέρω Υπουργικής Απόφασης έως την 31 Οκτωβρίου 2015.

Η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 3 του ν.4354/2015  σχετικά με τις συμβάσεις πώλησης και μεταβίβασης απαιτήσεων από συμβάσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων και πιστώσεων, αναστέλλεται ως προς τις καταναλωτικές δανειακές συμβάσεις και πιστώσεις, τις δανειακές συμβάσεις με υποθήκη ή προσημείωση υποθήκης πρώτης κατοικίας και τα δάνεια και τις πιστώσεις προς σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και τα δάνεια με εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου, μέχρι την 15η Φεβρουαρίου 2016.

Με το άρθρο Τρίτο, παρ. 3 του ν.4366/2016, η εφαρμογή των διατάξεων του ανωτέρω άρθρου 3 του ν.4354/2015 αναστέλλεται μέχρι την 15η Μάρτιου 2016.

Με το άρθρο Δεύτερο του ν.4371/2016, η εφαρμογή των διατάξεων του ανωτέρω άρθρου 3 του ν.4354/2015 αναστέλλεται μέχρι την 15η Απριλίου 2016. 

Με το άρθρο δεύτερο του Ν. 4380/2016 (ΦΕΚ Α' 66/15.4.2016) "Κύρωση της Συμφωνίας Κοινού Αεροπορικού Χώρου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Κρατών Μελών της και της Δημοκρατίας της Μολδαβίας", παρατείνεται η περίοδος της εξαίρεσης από την πώληση σε Εταιρείες Μεταβίβασης Απαιτήσεων από μη Εξηυπηρετούμενα Δάνεια (Ε.Μ.Α.Μ.Ε.Δ.) για τις καταναλωτικές δανειακές συμβάσεις, τις συμβάσεις με υποθήκη ή με προσημείωση πρώτης κατοικίας, τα δάνεια και τις πιστώσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και για τα δάνεια με την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου μέχρι την 15η Μαΐου 2016.  

Σημειώνεται ότι εξακολουθεί να ισχύει η προστασία της κύριας κατοικίας μέσω της υπαγωγής στο ν.3869/2010 έως την 31.12.2018,  ο οποίος κατόπιν των τροποποιήσεων του με τους  ν.4336/15  και ν. 4346/15 και τις προϋποθέσεις που αυτοί θέτουν και σε συνδυασμό με την υπ’ αρ. 54/15.12.2015 Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής της Τράπεζας της Ελλάδος και την  με  αρ. πρωτ. 130377/15 ΚΥΑ, παρέχει απόλυτη προστασία της κύριας κατοικίας του οφειλέτη που βρίσκεται σε μόνιμη αδυναμία πληρωμών έναντι όλων των δανειστών (τράπεζες, ιδιώτες, εταιρείες κτλ) αλλά και για οφειλές προς δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία, αμέσως μετά την υποβολή αίτησης υπαγωγής στο νόμο και μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης.

 

 4. Πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία εταιρειών διαχείρισης ή απόκτησης απαιτήσεων πιστωτικών ιδρυμάτων από δάνεια σε καθυστέρηση (ν.4354/2015)

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 651/10.3.2016 τεύχος Β') η υπ΄ αριθμόν 82/8.3.2016 Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής (ΠΕΕ) της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία εξειδικεύει το πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία εταιρειών διαχείρισης ή απόκτησης απαιτήσεων πιστωτικών ιδρυμάτων από δάνεια σε καθυστέρηση, με βάση τις διατάξεις του ν.4354/2015.

Η ΠΕΕ προβλέπει τη διαδικασία για την παροχή άδειας λειτουργίας, τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας και τις βασικές αρχές οργάνωσης και εσωτερικής διακυβέρνησης των εταιρειών αυτών.

Επισημαίνεται ότι, ως προς τη σχέση των εταιρειών διαχείρισης ή απόκτησης απαιτήσεων με τους οφειλέτες, ισχύουν οι διατάξεις του Κώδικα Δεοντολογίας του ν.4224/2013, ενώ παράλληλα ισχύουν και όλες οι διατάξεις της ΠΔ/ΤΕ 2501/2002 για την ενημέρωση των συναλλασσομένων που εφαρμόζουν τα πιστωτικά ιδρύματα. Επιπλέον, με την ΠΕΕ τίθενται κριτήρια εποπτικής αξιολόγησης των υπευθύνων προσώπων κατ’ αναλογία των ισχυόντων για τα πιστωτικά ιδρύματα.

Εταιρείες ή ιδρύματα που έχουν αποκτήσει άδεια και εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος με βάση άλλο ισχύον θεσμικό πλαίσιο και έχουν την πρόθεση να ασκήσουν επιπρόσθετα τη δραστηριότητα της διαχείρισης ή απόκτησης απαιτήσεων, μπορούν να ζητήσουν επέκταση των δραστηριοτήτων τους χωρίς να αδειοδοτηθούν εκ νέου. 


Σχετικός σύνδεσμος εδώ.