Πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών

Εκτύπωση

I.    Το ζήτημα της Κοινωνικής ενσωμάτωσης

 

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί απαραίτητο να έχουν πρόσβαση σε βασικούς και οικονομικά προσιτούς τραπεζικούς λογαριασμούς όλοι οι πολίτες της.


Η πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό έχει καταστεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη συμμετοχή στην οικονομική και κοινωνική ζωή της σύγχρονης κοινωνίας και η χρήση μετρητών μειώνεται με ταχύ ρυθμό. Στο σημερινό κόσμο, η έλλειψη  πρόσβασης σε βασικό τραπεζικό λογαριασμό καθιστά την καθημερινή ζωή δύσκολη και πιο ακριβή. Χωρίς λογαριασμό, τα πάντα, από την πληρωμή λογαριασμών κοινής ωφελείας, την είσπραξη εισοδήματος / μισθοδοσίας ή κοινωνικών παροχών έως την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών παίρνουν το χαρακτήρα δρόμου μετ’ εμποδίων!


Ωστόσο, σύμφωνα με μελέτες, περίπου 30 εκατομμύρια καταναλωτές ηλικίας άνω των 18 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτουν τραπεζικό λογαριασμό. Από αυτά τα 30 εκατομμύρια πολιτών «χωρίς τράπεζα», υπολογίζεται ότι 6 έως 7 εκατομμύρια δεν έχουν τραπεζικό λογαριασμό, επειδή τους έχουν αρνηθεί την πρόσβαση. Τα άτομα αυτά δεν μπορούν σήμερα να επωφεληθούν πλήρως από την ενιαία αγορά. Είναι, λοιπόν, σημαντικό να τεθεί τέρμα στις πρακτικές κοινωνικού αποκλεισμού που εμποδίζουν στους ανθρώπους την πρόσβαση σε μια τέτοια βασική και ουσιαστική υπηρεσία.

 

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε κανόνες για την πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών, οι οποίοι αποσκοπούν στη χρηματοοικονομική και κοινωνική ενσωμάτωση για τους καταναλωτές σε όλη την Ευρώπη. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι εν λόγω λογαριασμοί θα είναι διαθέσιμοι με λογική επιβάρυνση για τους καταναλωτές, ανεξάρτητα από τη χώρα κατοικίας τους στην ΕΕ ή την οικονομική τους κατάσταση.

 

ΙI.    Νέοι κανόνες στην Ευρωπαϊκή Ένωση

 

A.    Η Οδηγία 2014/92/ΕΕ

 

Η Οδηγία 2014/92/ΕΕ για την συγκρισιμότητα των τελών που συνδέονται με λογαριασμούς πληρωμών, την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών και την πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά (π.χ. κατάθεση χρηματικών ποσών, ανάληψη μετρητών και εκτέλεση και λήψη πράξεων πληρωμής προς και από τρίτους) επιδιώκει την εναρμόνιση των όρων πρόσβασης και των κανόνων διαφάνειας των λογαριασμών πληρωμών, οι οποίοι επιτρέπουν στους καταναλωτές τη διεκπεραίωση, τουλάχιστον, των βασικών λειτουργιών της κατάθεσης, ανάληψης και μεταφοράς κεφαλαίων εντός ενός Κράτους – Μέλους της Ε.Ε. ή και διασυνοριακά μεταξύ των Κρατών – Μελών.

 

B.    Τι ρυθμίζει η Οδηγία

 

Οι διατάξεις της Οδηγίας εισάγουν υποχρεώσεις που:
    i.    ενισχύουν τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα των τελών που χρεώνονται στους καταναλωτές για τους λογαριασμούς πληρωμών τους,
    ii.    επιτρέπουν την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών εντός ενός Κράτους – Μέλους και τη διευκόλυνση του διασυνοριακού ανοίγματος λογαριασμού πληρωμών για τους καταναλωτές εντός Ε.Ε.,
    iii.    διασφαλίζουν το δικαίωμα των καταναλωτών για άνοιγμα και χρήση λογαριασμών πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά, και
    iv.    επιτρέπουν σε ομάδες καταναλωτών αποκλεισμένων από την οικονομική ζωή να αποκτήσουν πρόσβαση σε τέτοιο λογαριασμό - εισαγωγή της έννοιας του «εύλογου τέλους» και του «ευάλωτου καταναλωτή».

 

 

ΙII.    Η Ελληνική νομοθεσία


Η προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της οδηγίας 2014/92/ΕΕ πραγματοποιήθηκε με την έκδοση του Νόμου 4465/2017 (ΦΕΚ 47 Α’).

 

A.    Περιεχόμενο / διάρθρωση


Πιο συγκεκριμένα ο Νόμος διαρθρώνεται σε επτά (7) κεφάλαια:
Στο Κεφάλαιο Α (άρθρα 1 & 2)  περιγράφεται ο σκοπός, το αντικείμενο, το πεδίο εφαρμογής και οι ορισμοί.
Το Κεφάλαιο Β (άρθρα 3 έως και 8) και το Κεφάλαιο Γ (άρθρα 9 έως και 14) αφορούν στη συγκρισιμότητα των τελών που συνδέονται με λογαριασμούς πληρωμών και στη διαδικασία αλλαγής λογαριασμού αντίστοιχα.
Το Κεφάλαιο Δ (άρθρα 15 έως και 20) περιέχει διατάξεις  που αφορούν στην πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών.
Στο Κεφάλαιο Ε (άρθρα 21 έως και 23) ορίζονται οι αρμόδιες αρχές, η υποχρέωση συνεργασίας μεταξύ τους και ο τρόπος επίλυσης διαφωνιών μεταξύ αρμόδιων αρχών διαφορετικών κρατών μελών.
Τέλος, στα Κεφάλαια ΣΤ (άρθρα 24 & 25) και Ζ (άρθρο 26), αναφέρονται οι κυρώσεις και η έναρξη ισχύος των διατάξεων του νόμου.

 

 

B.    Οι Βασικές αλλαγές


Οι βασικές αλλαγές που επέρχονται σύμφωνα με το νόμο για τους καταναλωτές είναι οι εξής:

 

1)    Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών παρέχουν στον καταναλωτή, εγκαίρως, το δελτίο πληροφόρησης περί τελών


Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών υποχρεούνται, πριν από την υπογραφή της σύμβασης, να παρέχουν στον καταναλωτή, εγκαίρως, το δελτίο πληροφόρησης περί τελών για κάθε υπηρεσία, το οποίο είναι σύμφωνο με τα εκτελεστικά τεχνικά πρότυπα που εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

 

2)    Ενημέρωση και δυνατότητα σύγκρισης από τους καταναλωτές, μέσω διαδικτυακού πίνακα, των τελών που χρεώνονται


Οι καταναλωτές θα μπορούν να αξιολογούν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα διαφόρων προσφορών για λογαριασμούς πληρωμών καθώς θα ενημερώνονται και θα έχουν την δυνατότητα να συγκρίνουν τα τέλη που τους χρεώνονται από τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών μέσω διαδικτυακού πίνακα τελών. Η αρμοδιότητα τήρησης, ενημέρωσης και δημοσίευσης του πίνακα έχει ανατεθεί στην Τράπεζα της Ελλάδος.

 

3)    Σαφήνεια και ταχύτητα στην διαδικασία για την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών


Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών οφείλουν να προσφέρουν στους καταναλωτές σαφή, ταχεία και ασφαλή διαδικασία για την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών, περιλαμβανομένων των λογαριασμών πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά.

 

4)    Δωρεάν πρόσβαση του καταναλωτή στις προσωπικές του πληροφορίες

 

Παρέχεται στον καταναλωτή το δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης στις προσωπικές του πληροφορίες, όσον αφορά στις υφιστάμενες πάγιες εντολές και άμεσες χρεώσεις που τηρούνται είτε στον αποστέλλοντα είτε στον λαμβάνοντα πάροχο υπηρεσιών πληρωμών.

 

5)    Δωρεάν παροχή πληροφοριών σχετικά με την υπηρεσία αλλαγής λογαριασμού


Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών υποχρεούνται να παρέχουν δωρεάν σε έντυπη μορφή ή άλλο σταθερό μέσο στο δίκτυο των καταστημάτων τους, καθώς και σε ηλεκτρονική μορφή στον διαδικτυακό τόπο τους, ανά πάσα στιγμή και εφόσον το ζητήσει ο καταναλωτής, πληροφορίες σχετικά με την υπηρεσία αλλαγής λογαριασμού, και πιο συγκεκριμένα α) τον ρόλο του αποστέλλοντος και του λαμβάνοντος παρόχου υπηρεσιών πληρωμών σε κάθε βήμα της διαδικασίας αλλαγής λογαριασμού, β) το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των σχετικών βημάτων, γ) τα τέλη, εάν υπάρχουν, που χρεώνονται για τη διαδικασία αλλαγής λογαριασμού, δ) κάθε πληροφορία που θα κληθεί να παράσχει ο καταναλωτής, και ε) τις διαδικασίες Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, σύμφωνα με την ΚΥΑ 70330 οικ/30.06.2015.

 

6)    Αποφυγή των διακρίσεων με βάση τον τόπο διαμονής των καταναλωτών


Οι καταναλωτές που διαμένουν νομίμως στην Ένωση δεν θα υφίστανται διακρίσεις λόγω της εθνικότητας ή του τόπου διαμονής τους, ούτε για οποιονδήποτε άλλο από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν υποβάλλουν αίτηση για λογαριασμό πληρωμών εντός της Ένωσης ή επιχειρούν πρόσβαση σε αυτόν. Επιπλέον, οι καταναλωτές που διαμένουν νόμιμα στην Ένωση έχουν το δικαίωμα να ανοίγουν και να χρησιμοποιούν λογαριασμό πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα που είναι εγκατεστημένα στην Ελλάδα τα οποία προσφέρουν υπηρεσίες πληρωμών σε καταναλωτές (πέραν αυτών που παρέχουν υπηρεσίες πληρωμών αποκλειστικά μέσω διαδικτύου) ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής τους. Όσοι εξ αυτών δεν έχουν σταθερή διεύθυνση κατοικίας, οι αιτούντες άσυλο και οι μη κάτοχοι άδειας παραμονής, η απέλαση των οποίων είναι αδύνατη για νομικούς ή πραγματικούς λόγους, είναι υποχρεωμένοι να προσκομίζουν τα απαραίτητα δημόσια δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την ταυτότητα ή/και ιδιότητάς τους για το άνοιγμα και τη χρήση λογαριασμού πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά στα πιστωτικά ιδρύματα που είναι εγκατεστημένα στην Ελλάδα.

 

7)    Πληροφόρηση των καταναλωτών για ότι αφορά στην άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης σε λογαριασμό πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά


Διασφαλίζεται η θέσπιση πρόσφορων μέτρων για την πληροφόρηση του κοινού σχετικά με τη διαθεσιμότητα λογαριασμών πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά, τους γενικούς όρους τιμολόγησής τους, τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης σε λογαριασμό πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά και τις μεθόδους πρόσβασης σε διαδικασίες εναλλακτικής επίλυσης διαφορών. 

 

 

Γ.    ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ


Αρμόδιες αρχές για την εποπτεία της εφαρμογής των διατάξεων του νόμου ορίζονται οι:

  • Τράπεζα της Ελλάδος για την εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν στον κατάλογο των πλέον αντιπροσωπευτικών υπηρεσιών που συνδέονται με λογαριασμό πληρωμών και υπόκεινται στην καταβολή τέλους και σε τυποποιημένη ορολογία (άρθρο 3) και στον διαδικτυακό τόπο σύγκρισης και των πίνακα τελών (άρθρο 7).
  •  Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης  για την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με το δελτίο πληροφόρησης περί τελών και το γλωσσάριο (άρθρο 4), την κατάσταση τελών (άρθρο 5), την ενημέρωση των καταναλωτών (άρθρο 6), την συνδυαστική προσφορά λογαριασμών πληρωμών μαζί με άλλα προϊόντα (άρθρο 8), τις διατάξεις που διέπουν την υπηρεσία αλλαγής λογαριασμού (άρθρα 9 έως 14), και την πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά πλην των άρθρων 17 και 18.

Συγκεκριμένα, για την εφαρμογή των διατάξεων περί των παραμέτρων του λογαριασμού πληρωμών με βασικά χαρακτηριστικά και των συναφών τελών υφίσταται συναρμοδιότητα με το Υπουργείο Οικονομικών (άρθρα 17 και 18).

 

Δ.    ΚΥΡΩΣΕΙΣ


Σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων των άρθρων 4 έως 6, 8 έως 16 και 19 έως 20 εφαρμόζεται το άρθρο 13α «Κυρώσεις» του ν. 2251/94.
Για τον προσδιορισμό των κυρώσεων που δύνανται να επιβληθούν σε περίπτωση παράβασης των διατάξεων των άρθρων 17 και 18, οι κυρώσεις του άρθρου 13α του ν.2251/1994, επιβάλλονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης και Οικονομικών.

Αρμόδια αρχή για την εξέταση καταγγελιών καταναλωτών σχετικά με την   παράβαση των διατάξεων του ν. 4465/2017 είναι η:
Γενική Διεύθυνση Προστασίας Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς
Διεύθυνση Προστασίας Καταναλωτή
Πλατεία Κάνιγγος, 101 81 ΑΘΗΝΑ
Τηλ.: 1520
FAX: 210 38 43 549
E-mail: Αυτή η διεύθυνση e-mail είναι προστατευμένη από spambots. Για να τη δείτε θα πρέπει να έχετε ενεργοποιημένη τη JavaScript
Internet: www.efpolis.gr

 

Τι ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση;